Wat gebeurt er met online accounts na een overlijden? Een praktische gids voor families in Nederland
Na het verlies van een dierbare krijgen nabestaanden niet alleen te maken met de uitvaart en administratieve afhandeling, maar vaak ook met een onverwachte uitdaging: wat gebeurt er met de online accounts van de overledene? Denk aan e-mail, Facebook, bankzaken, fotobibliotheken of misschien zelfs een cryptowallet. Ons moderne leven laat een digitale nalatenschap achter die niet vanzelf verdwijnt.
Er valt veel te regelen na een overlijden!
Onbeheerde online accounts kunnen tot echte problemen leiden: bankrekeningen die moeten worden vrijgegeven, abonnementen die blijven doorlopen, sociale media die pijnlijke herinneringen oproepen en onvervangbare foto’s die verloren kunnen gaan wanneer accounts verlopen of worden verwijderd.
Hoe vind je de online accounts van een dierbare?
Het lastigste is vaak niet het sluiten van accounts, maar het achterhalen welke accounts er zijn. Begin bij de belangrijkste, de e-mailinbox. Afschriften, aankoopbevestigingen en verlengingsmeldingen geven vaak een goed beeld van bestaande accounts. Ook bankafschriften laten terugkerende betalingen zien. Een wachtwoordmanager, als die werd gebruikt, vormt vaak een compleet overzicht.
Diensten, zoals Life After Me, maken het mogelijk om dit soort informatie eenvoudig veilig vast te leggen terwijl je nog leeft, zodat nabestaanden niet, op het moeilijkste moment, op een langdurige speurtocht hoeven te gaan.
Sociale media en andere digitale accounts
Hoe ga je daarmee om? Ook op dat gebied geven we wat praktische handreikingen:
Facebook en Instagram (Meta)
Deze accounts kunnen worden omgezet naar een herdenkingsaccount (waarbij het profiel de vermelding ‘Ter nagedachtenis aan’ krijgt, of definitief worden verwijderd. Als er vooraf een contactpersoon voor nalatenschap is aangewezen, kan deze bepaalde beperkte functies beheren.
Google
Als de ‘Inactive Accountmanager’ vooraf is ingesteld, ontvangen aangewezen contactpersonen toegang tot de gegevens die voor hen zijn geselecteerd. Anders kunnen nabestaanden verzoeken om het account te sluiten of gegevens op te vragen. Google verstrekt geen wachtwoorden. Inactieve accounts worden na twee jaar verwijderd.
Apple
Een aangewezen contactpersoon voor nalatenschap kan met een toegangssleutel - en een overlijdensakte - toegang aanvragen tot het grootste deel van de iCloud-gegevens. Zonder zo’n regeling kan hiervoor een gerechtelijke procedure nodig zijn.
LinkedIn staat sluiting of omzetting naar een herdenkingsaccount toe. Microsoft verleent nabestaanden doorgaans geen directe toegang tot accounts. Nederlandse rechters hebben echter vastgesteld dat erfgenamen tegenover deze platforms dezelfde rechten hebben als de overledene, al vragen platforms hiervoor vaak formele bewijsstukken.
Bankzaken, beleggingen en digitale bezittingen
Nadat een overlijden is aangegeven en de overlijdensakte is opgemaakt door de ambtenaar van de burgerlijke stand, wordt het overlijden verwerkt in de Basisregistratie Personen (BRP). Op basis daarvan ontvangen de Belastingdienst, de Sociale Verzekeringsbank (SVB) en diverse andere overheidsinstanties deze informatie automatisch. Banken, verzekeraars, beleggingsinstellingen en andere particuliere organisaties worden echter niet altijd automatisch geïnformeerd en moeten vaak afzonderlijk op de hoogte worden gesteld van het overlijden.
Alle grote Nederlandse banken (ING, ABN AMRO, Rabobank, SNS, ASN Bank, Triodos Bank, Bunq en Knab) beschikken over een nabestaandenservice. Om tegoeden vrij te geven, vragen banken meestal om een verklaring van erfrecht: een notariële verklaring die wordt afgegeven door een notaris.
Sinds 2012 is een verklaring van erfrecht niet altijd nodig wanneer er een langstlevende echtgenoot of geregistreerde partner is en het saldo minder bedraagt dan €100.000. In die gevallen volstaat doorgaans de overlijdensakte. Bij grotere bedragen, zakelijke rekeningen, hypotheken of wanneer buitenlandse of minderjarige erfgenamen betrokken zijn, is een verklaring van erfrecht vrijwel altijd vereist. Het verkrijgen ervan kan enkele weken duren.
De erfbelasting moet binnen acht maanden na het overlijden worden aangegeven. Cryptovaluta die worden bewaard bij een handelsplatform kunnen doorgaans via de nalatenschapsprocedure van dat platform worden vrijgegeven. Zelf beheerde wallets (self-custody wallets) zijn echter niet toegankelijk zonder de benodigde sleutels. Daarom is het belangrijk dat ook de wachtwoorden/inloggegevens van cryptovaluta op tijd met minimaal één persoon gedeeld worden.
Waar kun je in Nederland terecht voor hulp?
De uitvaartondernemer verzorgt meestal de aangifte van overlijden bij de gemeente. De gemeente verstrekt vervolgens de overlijdensakte en verwerkt het overlijden in de BRP.
Een notaris speelt een centrale rol bij de afwikkeling van veel nalatenschapszaken, onder meer door het afgeven van een verklaring van erfrecht en het begeleiden van complexere dossiers.
Veiliginternetten.nl biedt duidelijke informatie over digitale nalatenschappen. SeniorWeb heeft een gratis checklist voor nabestaanden. Voor ondersteuning bij rouwverwerking biedt bijvoorbeeld Humanitas landelijke hulp.
Vooruitplannen: een waardevol geschenk aan je familie
Veel van deze problemen zijn echter eenvoudig te voorkomen. Het instellen van een ‘Legacy Contact’ (nalatenschapscontactpersoon) bij Facebook of Apple en de Inactive Account Manager van Google kost slechts enkele minuten. Daarnaast kun je via een notaris een digitale executeur aanwijzen.
Een veilige en centrale registratie van al je accounts, waar Life After Me voor is ontwikkeld, is een van de meest behulpzame en zorgzame dingen die je kunt doen voor de mensen die je achterlaat.
Op zoek naar praktische stappen?
Bekijk bijvoorbeeld ook welke documenten écht niet mogen ontbreken in jouw nalatenschapsdossier
Disclaimer: Dit betreft algemene informatie – geen juridisch advies. Raadpleeg bij complexe nalatenschappen altijd een notaris.
