Iemand overleden? Bel niet gelijk iedereen

Iemand overlijdt. Jouw wereld staat tijdelijk stil, maar de wereld om je heen draait door. Want terwijl de uitvaart moet worden geregeld en er van alles worden uitgezocht, blijven de rekeningen aan de kant van de overledene binnenkomen, lopen abonnementen door en blijf post op de deurmat vallen alsof er niets gebeurd is. Mijn advies bij al dat regelwerk: laat je vooral niet opjagen.

Veel instanties weten je automatisch te vinden

Je hoeft gelukkig niet zelf iedereen op de hoogte te brengen. Zodra een overlijden bij de gemeente is aangegeven, wordt het overlijden via de Basisregistratie Personen doorgegeven aan verschillende overheidsinstanties. Denk aan de Belastingdienst, de Sociale Verzekeringsbank (SVB) of het UWV. Dat betekent dat je niet zelf direct met al deze instanties aan de telefoon hoeft te hangen. Maar eerst moet er een belangrijke vraag worden beantwoord:

Wie mag eigenlijk namens de overledene handelen?

Na een overlijden ben je niet automatisch bevoegd om alle financiële en juridische zaken van de overledene te regelen. Dat hangt onder meer af van het testament, de erfgenamen en de vraag of er een executeur is aangewezen. Het notariskantoor bel je daarom vaak wel als eerste. Het is verstandig om, zeker als er meerdere erfgenamen zijn of als de situatie ingewikkeld is, eerst met een notaris te bespreken hoe de nalatenschap moet worden afgewikkeld. Een verklaring van erfrecht kan bijvoorbeeld nodig zijn om aan te tonen wie de erfgenamen zijn en wie bevoegd is om namens hen op te treden. Weten jouw nabestaanden overigens bij welke notaris je wat geregeld hebt?

Kijk ook uit met wat je denkt alvast te kunnen regelen

Zolang nog niet duidelijk is of en hoe je de nalatenschap aanvaardt, is het verstandig om voorzichtig te zijn met spullen van de overledene. Ga bijvoorbeeld niet zomaar spullen verdelen of verkopen. Ook het betalen van rekeningen kan gevolgen hebben voor de manier waarop je de nalatenschap aanvaardt. Twijfel je hierover? Vraag dan eerst advies aan de notaris.

Begin vervolgens met het in kaart brengen van gegevens

Kijk wat er allemaal in huis aanwezig is, verzamel administratieve gegevens en bekijk bijvoorbeeld de bankafschriften, natuurlijk pas als je daar toegang toe hebt en daartoe bevoegd bent. Welke verzekeringen zijn er? Welke abonnementen lopen er? Zijn er leningen, een hypotheek of andere financiële verplichtingen?

Wat in veel gevallen de grootste uitdaging is? Dat blijkt vaak het digitale leven van de overledene te zijn. Een telefoon, laptop en e-mailadres kunnen belangrijke informatie bevatten. Misschien staan er foto's in de cloud of documenten in een mailbox. Of komen er nog berichten binnen die je nodig hebt om zaken af te handelen. Op de smartphone van de overledene kun je ook belangrijke contactpersonen vinden die geïnformeerd moeten worden. Mijn tip: sluit niet direct een telefoonnummer of e-mailadres af. Kijk eerst wat eraan gekoppeld is en welke informatie belangrijk is bij de afwikkeling.

Verdeel de werkzaamheden

Als iemand overleden is, valt er veel te doen. Verdeel het werk, doe het niet alleen en spreek met elkaar af wie wat doet. De ene persoon benadert organisaties, de ander legt de focus op de uitvaart en weer iemand anders duikt in de administratie. Spreek ook af wie het overzicht houdt en bijhoudt wat er al is geregeld. Dat geeft rust tijdens een emotionele periode. Bovendien voorkom je dat iedereen tegelijk hetzelfde probeert te regelen, of dat belangrijke zaken juist blijven liggen.

Niet alles wat je kunt opzeggen, moet je ook meteen opzeggen

Daarmee komen we bij de kern van deze blog. Een overlijden is geen administratieve checklist die je zo snel mogelijk moet afwerken. Sommige zaken hebben haast, andere kunnen wachten. Juist dat onderscheid maken, voorkomt onnodige problemen. Natuurlijk moeten organisaties worden geïnformeerd. Een bank moet weten dat iemand is overleden. Als echter niet duidelijk is wie bevoegd is om de financiële zaken af te handelen zal de bank mogelijk de rekening blokkeren. Een verzekeraar moet kunnen beoordelen wat het overlijden betekent voor het uitkeren van een polis. Een energieleverancier moet uiteindelijk weten dat de klant is overleden. 

Maar informeren is iets anders dan direct beëindigen. Want waarom zou je de energie afsluiten als de woning nog moet worden leeggehaald? Een telefoonabonnement hoeft niet direct te vervallen als je het misschien nog nodig hebt om toegang te krijgen tot een account. En een verzekering wil je niet opzeggen voordat je hebt uitgezocht of er nog een uitkering of andere aanspraak is. Kortom, een beslissing om op te zeggen, die op het eerste gezicht logisch lijkt, kan achteraf juist voor extra werk zorgen.

Het begint eigenlijk al tijdens je leven

Misschien is dat uiteindelijk wel de belangrijkste les: hoe beter je tijdens je leven vastlegt wat belangrijk is, hoe minder je naasten na je overlijden op zoektocht moeten gaan. Dat is precies waar Life After Me bij helpt. Je kunt tijdens je leven al belangrijke financiële en juridische documenten, verzekeringspolissen, wachtwoorden, herinneringen en andere belangrijke informatie overzichtelijk en veilig bewaren. 

Ook het verdelen van de werkzaamheden kun je vooraf regelen. Zodat er bijvoorbeeld minimaal één persoon is die ook weet dat er een testament is opgesteld en erbij kan. Bij LifeAfter Me kun je maximaal vijf vertrouwenspersonen aanwijzen die kunnen helpen
bij de afwikkeling van je nalatenschap en het uitvoeren van je laatste wensen. 

Wil je voorkomen dat jouw naasten niet weten waar ze moeten beginnen als jou iets overkomt? Dan is mijn laatste tip om vandaag nog een proefaccount aan te maken. 

Kortom, leg vast wat belangrijk is, wie je vertrouwt en waar je naasten informatie kunnen vinden. Zodat zij later niet hoeven uit te zoeken hoe jouw leven administratief en digitaal in elkaar zit, maar weten wie ze moeten bellen, wat belangrijk is en waar ze moeten beginnen.

5 vragen over wat je moet regelen na een overlijden

1: Moet ik een overlijden zelf doorgeven aan de Belastingdienst?

Nee. Nadat een overlijden bij de gemeente is geregistreerd, wordt dit via de Basisregistratie Personen doorgegeven aan verschillende overheidsorganisaties.
De Belastingdienst ontvangt deze informatie dus automatisch. Wel kan er daarna nog actie nodig zijn, bijvoorbeeld voor de laatste aangifte inkomstenbelasting of erfbelasting.

2: Moet ik de bank meteen informeren na een overlijden?

Ja, het is verstandig om de bank zo snel mogelijk te informeren. Maar informeren is iets anders dan de bankrekening beëindigen. De bank kan uitleggen wat er met de rekening gebeurt en welke documenten nodig zijn om de financiële zaken verder af te handelen.

3: Heb ik altijd een verklaring van erfrecht nodig?

Nee. Dat hangt af van de situatie. Een verklaring van erfrecht kan aantonen wie de erfgenamen zijn en wie bevoegd is om namens hen op te treden. Een bank of andere organisatie kan hierom vragen, maar een verklaring is niet in iedere nalatenschap noodzakelijk. Een notaris kan aangeven wat in jouw situatie nodig is.

4: Welke organisaties worden automatisch geïnformeerd na een overlijden?

De gemeente geeft het overlijden door aan verschillende overheidsinstanties.
Voorbeelden zijn de Belastingdienst, SVB en UWV. Andere organisaties moet je
doorgaans zelf informeren. Denk aan banken, verzekeraars, energieleveranciers,
verhuurders en bedrijven waar abonnementen bij aangesloten zijn.

5: Waarom moet ik voorzichtig zijn met het direct opzeggen van abonnementen en accounts?

Omdat je soms nog informatie of toegang nodig hebt. Een telefoonnummer of
e-mailadres kan bijvoorbeeld gekoppeld zijn aan andere accounts. Ook kunnen er
nog belangrijke documenten, foto's of andere gegevens in een digitale omgeving
staan. Eerst overzicht creëren voorkomt dat je iets afsluit voordat je weet wat de gevolgen zijn.